İstanbul’un erken Cumhuriyet yıllarındaki gündelik hayatını farklı bir pencereden gösteren “Cumhuriyetin Kamera Arkası”, Pera Müzesi’nde ziyarete açıldı.
İstanbul Araştırmaları Enstitüsü’nün 20. yılı kapsamında hazırlanan serginin küratörlüğünü İdil Çetin ve Ahmet Ersoy üstleniyor.
Serginin çıkış noktasını Suna ve İnan Kıraç Vakfı Fotoğraf Koleksiyonu’ndaki 90 bini aşkın fotoğraftan oluşan Basın Fotoğrafları Arşivi oluşturuyor.
Gazeteye girmeyen fotoğraflar
Serginin dikkat çekici taraflarından biri, döneminde çekildiği halde gazete sayfalarına ulaşmayan görüntüleri de görünür hale getirmesi.
Arşivde bulunan ve sergi kapsamında değerlendirilen 20 binden fazla fotoğrafın önemli bir bölümünü kusurlu, hasarlı, seçim dışında bırakılmış veya dönemin yerleşik estetik ve ideolojik beklentilerine uymayan kareler oluşturuyor.
Böylece izleyici yalnızca yayımlanmış basın fotoğraflarıyla değil, bir haberin hazırlanması sırasında çekilip daha sonra kullanılmayan görüntülerle de karşılaşıyor.
Fotoğraf negatifleri üzerindeki kesme, maskeleme ve farklı editoryal müdahaleler ise bir görüntünün çekildiği andan gazete sayfasına ulaşmasına kadar geçirdiği sürecin izlerini taşıyor.
İstanbul’un sokaktaki insanları
Fotoğraflar 1920’lerden 1950’lerin başlarına uzanan bir dönemi kapsıyor.
Seçkide İstanbul sokakları, çalışma hayatı, eğlence mekânları ve spor karşılaşmalarının yanı sıra kazalar, yangınlar, suç mahalleri ve mahkeme koridorlarından görüntüler de bulunuyor.
Sergi özellikle dönemin resmi anlatılarında daha az görünür olan yoksulları, mahkûmları ve sokaktaki insanları da kadraja taşıyor.
Bu yönüyle erken Cumhuriyet İstanbul’unun yalnızca önemli olaylarını değil, gündelik hayatın sıradan ve çoğu zaman kayıt dışı kalan anlarını da ortaya çıkarıyor.
Selahattin Giz ve Namık Görgüç’ün objektifinden
Arşivdeki fotoğrafların büyük bölümünün Cumhuriyet gazetesi foto muhabiri Selahattin Giz ile ustası Namık Görgüç tarafından çekildiği belirtiliyor.
İsimlendirilmemiş negatifler arasında dönemin diğer basın fotoğrafçılarına ait görüntüler de yer alıyor.
Küratörler sergiyi erken Cumhuriyet dönemine yönelik nostaljik bir anlatı veya tek bir alternatif tarih oluşturmak yerine, arşivdeki filtrelenmemiş görüntüler üzerinden dönemin farklı yüzlerini ortaya çıkarmayı amaçlayan bir çalışma olarak tanımlıyor.
“Cumhuriyetin Kamera Arkası”, 29 Eylül 2026–28 Mart 2027 tarihleri arasında Pera Müzesi’nde görülebilecek.
Kaynak: Pera Müzesi; İstanbul Araştırmaları Enstitüsü
