İspanyol sinemasının usta yönetmenlerinden José Luis García Sánchez, 85 yaşında Madrid’de hayatını kaybetti. İspanya Sinema Akademisi’nin duyurduğu ölüm haberi, sinema dünyasında büyük üzüntü yarattı.
1941 yılında Salamanca’da doğan García Sánchez; yönetmen, senarist ve yapımcı olarak yaklaşık 60 yıla yayılan kariyeri boyunca İspanyol sinemasının dönüşümüne tanıklık eden ve bu dönüşümün önemli aktörlerinden biri olan isimler arasında yer aldı.
Hukuk ve sosyoloji eğitimi alan García Sánchez, daha sonra sinemaya yöneldi. Sinema okulunda Carlos Saura ve Basilio Martín Patino gibi isimlerle yolları kesişti. Kariyeri boyunca komediden drama, edebiyat uyarlamalarından müzikale uzanan farklı türlerde çalıştı; filmlerinde İspanyol toplumuna yönelik eleştirel bakışı, ironi ve kara mizahla bir araya getirdi.
“Las truchas” ile Berlin’de Altın Ayı
García Sánchez’in uluslararası alanda tanınmasını sağlayan yapımların başında “Las truchas” geldi. 1978 yapımı film, Berlin Uluslararası Film Festivali’nde Altın Ayı ödülüne değer görüldü.
Héctor Alterio, Verónica Forqué ve Luis Ciges gibi oyuncuların yer aldığı film, bir grup insanı aynı mekânda buluşturarak toplumsal ikiyüzlülük ve ahlaki çözülme üzerine sert bir hiciv kuruyordu. “Las truchas”, García Sánchez’in mizah ile toplumsal eleştiriyi birleştiren sinema anlayışının en belirgin örneklerinden biri haline geldi.
Yönetmen, 1985 tarihli “La corte del faraón” ile de San Sebastián Film Festivali’nde En İyi Yönetmen dalında Gümüş İstiridye kazandı.
Rafael Azcona ile uzun soluklu işbirliği
José Luis García Sánchez’in sinema yolculuğunda senarist Rafael Azcona özel bir yere sahipti. İkilinin dostluğu ve yaratıcı ortaklığı, İspanyol sinemasının önemli filmlerinden bazılarını ortaya çıkardı.
“La corte del faraón”, “El vuelo de la paloma”, “Tirano Banderas”, “Suspiros de España (y Portugal)” ve “Siempre hay un camino a la derecha”, bu işbirliğinin öne çıkan örnekleri arasında yer aldı.
García Sánchez’in son filmi “Los muertos no se tocan, nene” de yakın dostu Azcona’nın eserinden uyarlandı.
Valle-Inclán tutkusunu sinemaya taşıdı
García Sánchez’in sinemasında edebiyat da önemli bir yer tuttu. İspanyol edebiyatının büyük isimlerinden Ramón del Valle-Inclán’a özel bir ilgi duyan yönetmen, yazarın “Divinas palabras” ve “Tirano Banderas” eserlerini beyazperdeye taşıdı.
1987 yapımı “Divinas palabras”ta Ana Belén, Paco Rabal ve Imanol Arias gibi oyuncularla çalışan García Sánchez, Valle-Inclán’ın sert ve grotesk dünyasını kendi eleştirel sinema diliyle buluşturdu.
1993 tarihli “Tirano Banderas” ise yönetmenin önemli edebiyat uyarlamalarından biri oldu. García Sánchez ve Rafael Azcona’nın senaryosu, Goya Ödülü’ne değer görüldü.
“Belle Époque” ile Goya, ardından Oscar
García Sánchez yalnızca yönetmenliğiyle değil, senaristliğiyle de İspanyol sinemasında iz bıraktı. Fernando Trueba’nın yönettiği “Belle Époque” filminin senaryosunu Rafael Azcona ve Trueba ile birlikte kaleme aldı.
Bu çalışma García Sánchez’e Goya Ödülü kazandırdı. Yönetmen, “Tirano Banderas” uyarlamasıyla da ikinci kez Goya’ya ulaştı.
Penélope Cruz, Maribel Verdú, Ariadna Gil, Miriam Díaz-Aroca, Jorge Sanz ve Fernando Fernán Gómez gibi isimlerin rol aldığı “Belle Époque”, daha sonra En İyi Yabancı Dilde Film Oscar’ını kazanarak İspanyol sinemasının uluslararası başarılarından biri oldu.
Eleştiri, mizah ve İspanyol toplumunun hafızası
José Luis García Sánchez’in filmografisi “Las truchas” ve “La corte del faraón” ile sınırlı değildi. “La noche más larga”, “Tranvía a la Malvarrosa”, “Divinas palabras”, “El vuelo de la paloma”, “Pasodoble”, “Siempre hay un camino a la derecha” ve “Los muertos no se tocan, nene” gibi yapımlara imza attı.
Yönetmen Manuel Gutiérrez Aragón’un “Habla, mudita”, “Camada negra” ve “El rey del río” filmlerinin senaryo çalışmalarında da yer aldı.
García Sánchez, İspanya Sinema Akademisi’nin ülkenin sinema belleğini gelecek kuşaklara aktarmayı amaçlayan Memoria Colectiva del Cine Español projesine de katılarak kendi kuşağına ve İspanyol sinemasının geçmişine ilişkin anılarını kayıt altına aldı.
Kariyeri boyunca Ana Belén, Víctor Manuel, Juan Diego, José Sacristán, Charo López, María Barranco, Fernando Trueba, Rafael Azcona ve Manuel Gutiérrez Aragón gibi İspanyol kültür ve sinema dünyasının pek çok önemli ismiyle çalışan García Sánchez, meslektaşları tarafından yalnızca filmleriyle değil, güçlü dostlukları, mizahı ve sinema tutkusu ile de anıldı.
İspanya Sinema Akademisi, García Sánchez’i “zamanının bir tarihçisi” olarak tanımladı.
Kaynak: İspanya Sinema Akademisi, RTVE, El País
