Yayıncılık dünyasında yazarları hedef alan dolandırıcılık yöntemleri giderek daha organize ve inandırıcı hale geliyor. The Guardian’da Snigdha Poonam imzasıyla yayımlanan araştırma, sahte kitap kulüplerinden edebiyat ajanlarına, yayınevlerinden film ve dizi uyarlaması vaatlerine kadar uzanan geniş bir dolandırıcılık ağını ortaya koydu.
Poonam’ın kendi yaşadığı olay, sistemin nasıl işlediğini gösteren çarpıcı örneklerden biri. Yazara, Seattle merkezli olduğu belirtilen yaklaşık 2 bin üyeli bir topluluğun, yedi yıl önce yayımlanan Dreamers: How Young Indians Are Changing Their World kitabını çevrim içi toplantıda tartışmak istediği söylendi. Toplantıya katılanların daha sonra Goodreads ve Amazon’da kitap hakkında yorum yazacağı da vaat edildi.
İlk bakışta cazip görünen davetin ardından yazardan etkinliğin tanıtım ve organizasyon giderleri için “katkı payı” istendi. Üstelik yazışmalardan birinde unutulan “MAKE IT MORE PROFESSIONAL” biçimindeki yapay zekâ komutu, mesajların hazırlanmasında kullanılan yöntemi de ele verdi.
Poonam yine de dolandırıcılığın nasıl işlediğini görmek için toplantıya katıldı. Çevrim içi buluşmada yaklaşık 20 kişi vardı; hiçbiri kamerasını açmadı. Katılımcılar kitabın yazılış sürecine ilişkin sorular sordular. Poonam, soruların yapay zekâyla hazırlanmış olabileceğini, ancak seslerin gerçek insanlara ait göründüğünü aktarıyor.
100 dolarlık “Zoom ikramı”
Benzer tekliflerle karşılaşan yazarların sayısı oldukça fazla. Bir yazardan çevrim içi kitap kulübü etkinliği için 100 dolar istenirken, paranın bir bölümünün katılımcıların yiyecek ve içecek masraflarına harcanacağı söylendi. Etkinliğin çevrim içi yapılacak olması ise teklifin tuhaflığını daha da görünür hale getiriyordu.
Başka bir yazar, kendisine ulaşan sahte bir Chicago kitap kulübüyle 29 e-posta boyunca yazıştı. Dolandırıcıların istediği miktarlar çoğu zaman ilk aşamada büyük değil: bildirilen örneklerde 55 ila 350 dolar arasında değişiyor. Bazı dolandırıcılar ise 100-200 dolar arasında değişen “basic”, “essential” ve “premium” tanıtım paketleri sunuyor.
Ancak küçük ödemeler çoğu zaman yalnızca başlangıç.
800’den fazla yazar, 48 milyon dolar
Araştırmada yer alan en büyük örneklerden biri PageTurner adlı sahte yayıncılık şirketi. 2017-2024 arasında faaliyet gösteren yapıdaki çağrı merkezi çalışanları, kendilerini yazarlarla edebiyat ajanları, film stüdyoları ve dijital yayın platformları arasında aracılık yapan bir şirket olarak tanıttı.
ABD Adalet Bakanlığı’nın soruşturmasına göre 800’den fazla yazar toplam 48 milyon doların üzerinde dolandırıldı. Bir yazarın tek başına kaybettiği paranın 600 bin doları aştığı bildirildi. Soruşturmada elde edilen bulgulara göre gelirlerin en az 42 milyon doları Filipinler’deki hesaplar üzerinden aklandı.
Netflix filmi vaadiyle 100 bin dolar
Danimarkalı bağımsız yazar M. L. Stark’ın yaşadıkları ise sistemin ne kadar ileri gidebildiğini gösteriyor. Stark, Los Angeles merkezli olduğunu düşündüğü bir yayıncılık şirketinde çalışan ve zamanla yakınlık kurduğu bir kişiye editörlük, kapak tasarımı ve tanıtım gibi hizmetler için bir yılı aşkın sürede yaklaşık 100 bin dolar ödedi.
Şirket bazı gerçek hizmetler de sundu. Stark’ın iki kitabı yayımlandı ve kitaplarından biri New York Times Square’deki dijital reklam panosunda gösterildi. Yazar yalnızca bu reklam için 10 bin dolar ödediğini anlatıyor.
Son teklif ise bir Netflix uyarlamasıydı. Stark, filmin çekim mekânlarını görmek üzere kendisini editör olarak tanıtan kişiyle Tayland’da buluştu. Kimlik belgelerinden şüphelenip pasaportunu göstermesini isteyince karşısındaki kişinin anlattığı kişi olmadığı ortaya çıktı. Stark’ın aktardığına göre adam sonunda şirketin Los Angeles’ta değil Karaçi’de bulunduğunu ve operasyonun başından beri bir dolandırıcılık olduğunu itiraf etti.
Yapay zekâ dolandırıcılığı daha inandırıcı hale getirdi
Yazar örgütleri vakalardaki artışa dikkat çekiyor. Büyük Britanya Yazarlar Birliği son aylarda olağanüstü cazip teklifler konusunda yardım isteyen üyelerin sayısında ciddi bir artış yaşandığını bildirirken, Society of Authors haftada en az 12 dolandırıcılık ihbarı aldığını belirtiyor. ABD Authors Guild’e ise neredeyse her gün dolandırılmış veya dolandırılmaktan son anda kurtulmuş yazarlardan başvuru geliyor.
Uzmanlar artışta üretken yapay zekânın da rol oynadığı görüşünde. Yapay zekâ sayesinde bir yazarın kitabı ve kariyeri hakkında ayrıntılar içeren, kişiye özel ve profesyonel görünen mesajlar çok daha kolay hazırlanabiliyor.
Sistem yalnızca rastgele gönderilmiş e-postalardan da ibaret değil. Araştırmada ulaşılan bir Excel dosyasında 403 yazarın “yeni yazar”, “şiir yazarı”, “yemek kitabı yazarı”, “araştırmacı yazar” ve “New York Times çok satan yazarı” gibi kategorilere ayrıldığı görüldü. Dosyada yazarlarla kimin iletişime geçtiği, hangi hizmetin satılacağı, toplantı bağlantıları ve görüşmelerin sonuçları dahi kaydedilmişti.
Dolandırıcıların hedefinde yalnızca para değil, yazarların görünür olma ve okunma arzusu var. Kitabının konuşulmasını, yayımlanmasını ya da sinemaya uyarlanmasını isteyen yazara tam da duymak istediği teklif sunuluyor. Yapay zekâ ise bu övgüleri ve teklifleri eskisinden çok daha kişisel ve ikna edici hale getiriyor.
Kaynak: The Guardian / The Dial
